Wanilia to znana i kochana na całym świecie roślina należąca do rodziny storczykowatych. Charakteryzuje się pięknymi zapachem i zachwyca walorami smakowymi, dzięki którym stała się bohaterką wielu potraw. Oprócz lasek waniliowych, z rośliny wytwarzany jest również żywiczny olejek waniliowy. Ten nietuzinkowy produkt pochodzenia organicznego zaskakuje swoimi właściwościami, a także wszechstronnością zastosowań, nie tylko w kuchni. Co warto wiedzieć o olejku eterycznym z wanilii?
Oleożywica – co to takiego?
Zanim dowiemy się więcej o olejku waniliowym, warto zasięgnąć wiedzy na temat oleożywicy, którą olejek waniliowy tak naprawdę jest. Oleożywice produkowane są poprzez ekstrakcję związków aromatycznych z wysuszonych części roślin, np. torbielowatych lasek waniliowych za pomocą organicznych rozpuszczalników.
Oleożywica jest więc wysoko skoncentrowanym, gęstym, przypominającym żywicę produktem o cechach zbliżonych do popularnych olejków eterycznych. Wysokie stężenie składników żywicznych i praktyczny brak wody w zawartości oleożywicy znacznie wydłuża jej okres przydatności ze względu na niewielką degradację wskutek utleniania.
Co więcej, taka forma sprawia, iż oleożywica nie może być w żaden sposób uszkodzona poprzez szkodliwe działanie grzybów i drobnoustrojów. Skoncentrowany ekstrakt można rozcieńczać do uzyskania różnych stężeń dostosowanych do własnych, indywidualnych potrzeb.
Olejek waniliowy – czym dokładniej jest?
Skoro wiemy już, czym jest oleożywica, co powinniśmy wiedzieć o samym olejku waniliowym? Olejek waniliowy ekstrahowany jest z suszonych i sfermentowanych lasek wanilii Vanilla planifolia. Zapach olejku jest typowo słodki i jest jednym z najbardziej rozpowszechnionych zapachów na świecie. Olejek eteryczny waniliowy jest stosowany nie tylko jako zapach w szerokiej gamie produktów kosmetycznych i perfumeryjnych, ale również jako środek medyczny, czy kulinarny.
Pozyskiwany ekstrakt waniliowy zawiera w sobie zestaw niezwykle cennych związków chemicznych. Są to <a">m.in.:
- Wanilina
- Kwas wanilinowy
- Kwas octowy
- Piperonal
- Kwas 4-hydroksybenzoesowy
Elementy te przyczyniają się w tworzeniu oryginalnego aromatu oleożywicy, a także jej pokaźnej listy zalet. Za charakterystyczny zapach odpowiada w szczególności wanilina, pozostałe związki wykazują z kolei wyraźne właściwości prozdrowotne.
Czy istnieje olejek eteryczny z wanilii?
Olejek waniliowy nie podlega takim samym procesom ekstrakcji jak olejki eteryczne. Oleożywica waniliowa otrzymywana jest za pomocą metody rozpuszczalnikowej, do której potrzebne są laski wanilii, z których za pomocą np. alkoholu (N-heksanu lub etanolu), otrzymuje się czystą oleożywicę.
Aby otrzymać jeden litr oleożywicy waniliowej potrzeba ok. 3 kg ziaren wanilii. Efekt końcowym destylacji za pomocą bezpośredniej ekstrakcji rozpuszczalnikiem pochodzenia organicznego jest produkt o gęstej, lepkiej konsystencji, wyróżniającej go spośród olejków eterycznych. Powyższa konsystencja wpływa na wysoką aktywność związków organicznych znajdujących się w oleożywicy, którym przypisywane są, chociażby właściwości antydepresyjne, antystresowe, podnoszące libido, a nawet zwalczające bezsenność.
Olejek waniliowy – co warto wiedzieć o jego właściwościach?
Szereg aktywnych cząsteczek zawartych w strąkach wanilii odpowiada za następujące, główne właściwości olejku:
- Właściwości przeciwzapalne i gojące – olejek eteryczny waniliowy ma właściwości przeciwzapalne i lecznicze. Łagodzi podrażnienia i nadmierne swędzenie, a także redukuje ryzyko bolesnej opalenizny.
- Wspomaga procesy przeciwstarzeniowe – wanilia to popularny składnik produktów do pielęgnacji ciała. Jej ciepły zapach oraz wpływ na zdrowie skóry sprawiają, iż jest to ciekawy produkt do codziennej pielęgnacji i kąpieli. Szereg badań wykazał, iż ekstrakt z wanilii poprawia jakość starzejącej się skóry, wzmacniając jej jędrność i rześkość.
- Efekt stymulujący – właściwości relaksujące i przeciwbólowe olejku z wanilii działają stymulująco na poziomie psychoemocjonalnym. Oleożywica przywraca równowagę układu nerwowego i łagodzi stany lękowe, depresję, a także zaburzenia wynikające z nieprawidłowego cyklu dobowego.
- Efekt afrodyzjaku – olejek z wanilii jest często polecany jako naturalny środek na impotencję lub zbyt niskie libido. Storczyki, znane od tysiącleci jako jedne z najbardziej znanych afrodyzjaków - zdają się pobudzać popęd seksualny, wpływając na wydzielanie podnoszących libido substancji z podwzgórza mózgu.
- Działanie antyseptyczne – skoncentrowana oleożywica waniliowa jest skutecznym środkiem antyseptycznym i dezodoryzującym. Słodki zapach i jego prozdrowotne składniki oczyszczą powietrze, przeganiając nieprzyjemne zapachy i unoszące się w powietrzu drobnoustroje.
- Właściwości aromatyzujące – najszerzej ceniona właściwość olejku waniliowego. Tworzy ciepły i zmysłowy zapach, subtelnie wzbogacając nie tylko przygotowywane dania, lecz także atmosferę w pomieszczeniu.
Zastosowania kropli olejku waniliowego
Olejek waniliowy eteryczny wyróżnia się wszechstronnością zastosowania. Przed nałożeniem zaleca się ogrzanie go w ciepłej wodzie. Dzięki temu konsystencja oleożywicy ulegnie upłynnieniu, ułatwiając jej aplikację i dalsze dozowanie dawek. Po przygotowaniu olejek może być nakładany na skórę, wdychany lub stosowany w ramach aromaterapii.
O jakich zastosowaniach olejku waniliowego warto wiedzieć?
- Skuteczny środek na depresję – olejek eteryczny waniliowy działa jak naturalny antydepresant. Różne badania wykazały, iż stosowanie ekstraktów z wanilii poprawia nastrój, pobudza do pozytywnego nastawienia, redukuje objawy apatii i zmęczenia.
- Środek przeciwzapalny – uspokajające i przeciwzapalne właściwości olejku sprawdzają się w zadbaniu o zdrowie układu trawiennego, oddechowego i nerwowego. Zmniejsza stany zapalne, kontroluje napady lęku, a także wpływa korzystnie na działanie układu wydalniczego.
- Domowy sposób na zmarszczki – wanilia jest bogata w przeciwutleniacze, które hamują procesy przeciwstarzeniowe oraz zapobiegają uszkodzeniom skóry powodowanym przez wolne rodniki. Odwracają ich niekorzystne działanie, zmniejszając widoczność oznak sygnalizujących starzenie się skóry.
- Zwalczanie infekcji – udowodniono, iż zawarty w olejku waniliowym hydroksybenzaldehyd, wanilina, w skuteczny sposób zwalcza choroby zakaźne wywołane przez grzyby i bakterie.
- Produkt odprężający – oleożywica niweluje stres i chroniczne zmęczenie. Ze względu na właściwości relaksujące ośrodkowy układ nerwowy, w tym mózg prowadzi do przyjemnego relaksu i stymulowania dobrego snu.
Olejek waniliowy na owady – czy jest skutecznym repelentem?
Ekstrakt z wanilii (Vanilla Planifolia) podobnie jak inne produkty pochodzenia organicznego, maskuje zapach, którego szukają owady krwiopijne. Pot, zapach, a także wydzielany przez nas dwutlenek węgla, czy nawet konkretna grupa krwi sprawiają, iż możemy spotkać się z potencjalnym atakiem ze strony meszek, komarów, a nawet kleszczy.
Za skuteczność olejku waniliowego w walce z owadami odpowiada wanilina, związek aktywny ekstraktu. Jej przewaga nad innymi repelentami wynika z kilku czynników:
- Wanilina jest całkowicie nieszkodliwa i nie powoduje reakcji alergicznej;
- Olejek waniliowy nie jest drogi, dzięki czemu można stworzyć za jego pomocą skuteczny repelent na muchy, komary, kleszcze i meszki;
- Efekt odstraszania owadów jest znacznie większy niż w przypadku wielu popularnych środków.
Zasada działania waniliny jest dość prosta. Związek ten odpowiada za charakterystyczny zapach oleożywicy, przez który owady odczuwają zagrożenie.
Olejek waniliowy a aromaterapia – jak działa?
Olejek waniliowy dzięki delikatnemu i bogatemu zapachowi działa uspokajająco w ramach domowej aromaterapii. Służy do relaksu i uspokojenia wszystkich zmysłów. Zaleca się go stosować przed snem, aby zapewnić spokojną i przyjemną noc, obniżyć ciśnienie krwi i złagodzić ciążący na nas stres.
Oleożywica waniliowa jest doskonale kompatybilna z aromaterapią. Można ją dodać do dyfuzora lub nebulizatora, a także kominka zapachowego. Wystarczy dodać kilka upłynnionych kropli, aby rozkoszować się jej pozytywnym działaniem.
„Anti-Neuroinflammatory Effects of Vanillin Through the Regulation of Inflammatory Factors and NF-κB Signaling in LPS-Stimulated Microglia” – M. E. Kim, J. Y. Na, Y-D. Park, J. S. Lee, czasopismo naukowe Applied Biochemistry and Biotechnology, Springer, 2019.
„Effect of vanilla extract on radical scavenging activity in biscuits” – K. Anuradha et al., czasopismo naukowe Flavour and Fragrance Journal, Wiley, 2010.
„Handbook of Herbs and Spices” – K. V. Peter, Elsevier, 2012.
„Microencapsulation of Vanilla Oleoresin ( V. planifolia Andrews) by Complex Coacervation and Spray Drying: Physicochemical and Microstructural Characterization” – M. A. Hernandez-Fernandez et al., czasopismo naukowe Foods, MDPI, 2020.
„Overview of the Role of Vanillin in Neurodegenerative Diseases and Neuropathophysiological Conditions” – C. Iannuzzi, M. Liccardo, I. Sirangelo, czasopismo naukowe International Journal of Molecular Sciences, MDPI, 2023.
„Synthesis, identification and determination of glucosides present in green vanilla beans (Vanilla fragrans Andrews)” – G. Leong, R. Uzio, M. Derbesy, czasopismo naukowe Flavour and Fragrance Journal, Wiley, 1989.
„The analysis of vanilla extract” – C. H. Lawall, L. Forman, czasopismo naukowe Journal of Pharmaceutical Sciences, Wiley, 1914.
„Therapeutic Potential of Vanillin and its Main Metabolites to Regulate the Inflammatory Response and Oxidative Stress” – C. Bezerra-Filho et al., czasopismo naukowe Mini reviews in medical chemistry, Bentham, 2019.
„Vanilla as a Medicinal Plant” – J. D. Bythrow, czasopismo naukowe Seminars in Integrative Medicine, Elsevier, 2005.
„Vanillin: a review on the therapeutic prospects of a popular flavouring molecule” – S. S. Arya, J. E. Rookes, D. M. Cahill, S. K. Lenka, czasopismo naukowe Advances in Traditional Medicine, Springer, 2021.
Komentarze (0)
Brak komentarzy do tego artykułu. Bądź pierwszą komentującą osobą!